بررسی وضعیت حقوقی افراد چند تابعیتی در ایران

بررسی وضعیت حقوقی افراد چند تابعیتی در ایران

هدف از نگارش متن ذیل، پاسخ به ابهامات هموطنان عزیز می باشد که از انتشار خبر مربوط به افراد دو تابعیتی به نقل از سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی ناشی شده است. در این متن قسمتی از وضعیت حقوقی افراد دو یا چند تابعیتی که مرتبط با خبرمذکور می باشد را مورد بررسی قرار می دهیم.

مطابق قواعد کلی، داشتن دوتابعیت برای یک فرد بر خلاف اصول حقوق بین الملل می باشد، اما امروزه به جهت افزایش حجم تجارت بین المللی و تلاش کشورها در تسهیل ترددهای بین المللی، ما با حجم بسیاری از افراد دو یا چند تابعیتی مواجه هستیم

غالبا افراد تمایلی به تحصیل تابعیت کشور خارجی ندارند و به منظور حل مشکل ورود به کشور خارجی و کسب و کار در ان کشور معمولا مجوز اقامت اخذ می نمایند که در امریکا این مجوز با عنوان کارت سبز شناخته می شود. بسیاری از کشورهای دیگر نیز راهکاراخذ مجوز اقامت را به منظور جلوگیری از مشکلات دو تابعیتی اتخاذ کرده اند. با این حال بنا به دلایل سیاسی و اقتصادی و مذهبی، تبعه بعضی از کشورها تلاش می کنند تا تابعیت کشور دیگری را نیز تحصیل نمایند.

بهترین روشی که قوانین محلی کشورهای مختلف جهت جلوگیری از مشکلات حقوقی افراد دو تابعیتی پیش بینی کرده اند، عبارت است از عدم شناسایی تابعیت خارجی اشخاص متبوع ان کشور. این راه حل در ماده ۹۸۹ قانون مدنی ایران نیز پیش بینی شده است.

Mehrdad Radمهمترین محدودیتهایی که افراد تبعه خارج در کشور ثالث مواجه می باشند عبارت است از:

۱محدودیت در ورود و اقامت در ان کشور

۲محدودیت در تملک اموال غیر منقول

۳محدودیت در تصدی پستهای مهم دولتی

با توجه به مقدمه فوق الذکر میخواهیم وضعیت حقوقی افراد چند تابعیتی در ایران که مرتبط با خبر منتشره فوق الذکر می باشد را بررسی نماییم.

اصل چهل و یکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر بیان میدارد که:

 تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است و دولت نمی تواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند مگر به درخواست خود او یا در صورتی که به تابعیت کشور دیگری در آید.

 اگرچه اصل چهل و یکم قانون اساسی ایران پیش بینی کرده که تابعیت افرادی که تابعیت کشور خارجی را تحصیل نموده اند را می توان سلب کرد اما این اصل قانون اساسی بسیار موسع و کلی بوده و نحوه اجرای ان مستلزم وضع قانون خاص می باشد و در وضعیتفعلی چنین قانونی به صورت منسجم وجود ندارد. بنابراین به نظر میرسد که اجرای این اصل مستلزم تسلیم لایحه ای به مجلس و تصویب ان در مجلس می باشد.

همانطوریکه فصل هفتم قانون اساسی ایران مربوط به شوراها توسط رییس جمهور وقت ایران آقای خاتمی با وضع ایین نامه ها و قوانین خاص به مرحله اجرا درامد و از وضعیت انفعال خارج شد، قسمت اخیر اصل ۴۱ قانون اساسی نیز نیازمند وضع قانون خاص جهتتشریح این اصل و امکان اجرای ان می باشد.

نتیجه اینکه در وضعیت فعلی به لحاظ اجرایی سلب تابعیت ایرانیانی که تابعیت کشور خارجی را دارند، امری بسیار بعید و غیر قابل اجرا بنظر میرسد اگرچه این امکان در قانون اساسی ایران پیش بینی شده است. بدیهی است که پس از تصویب قانون خاص در مجلس اینامکان تجلی پیدا کرده و امکان اجرایی پیدا خواهد کرد.

اما در خصوص اموال غیر منقول واقع در سرزمین ایران که متعلق به ایرانیانی است که تابعیت کشور خارجی را نیز دارا می باشند، قسمت دوم ماده ۹۸۹ قانون مدنی پیش بینی نموده که دادستان میتواند از مالکین این املاک سلب مالکیت نماید اما همین قانون پیش بینی کردهکه قیمت این املاک پس از کسر هزینه های مربوط به فروش، بایستی به مالک دو تابعیتی ان پرداخت شود.

ماده ۹۸۹ قانون مدنی اشعار میدارد:

هر تبعه ایرانی که بدون رعایت مقررات قانونی بعد از تاریخ ۱۲۸۰ شمسی تابعیت خارجی تحصیل کرده باشد تبعیت خارجی او کان لم یکن بوده و تبعه ایران شناخته می شود ولی در عین حال کلیه اموال غیر منقوله او با نظارت مدعی العموم محل به فروش رسیده و پس ازوضع مخارج فروش، قیمت ان به او داده خواهد شد و به علاوه از اشتغال به وزارت و معاونت وزارت و عضویت مجالس مقننه و انجمن های ایالتی و ولایتی و بلدی و هرگونه مشاغل دولتی محروم خواهد بود.

تبصره: هیات وزیران می تواند بنا به مصالحی به پیشنهاد وزارت امور خارجه تابعیت خارجی مشمول این ماده را به رسمیت بشناسد. به اینگونه اشخاص با موافقت وزارت امور خارجه اجازه ورود به ایران یا اقامت می توان داد.

بنابراین امکان فروش ملک افراد ایرانی که تابعیت خارجی دارند توسط دادستان وجود دارد اما به هرصورت قیمت ملک بایستی به مالک اصلی پرداخت شود. بدیهی است این قسمت از قانون مدنی کاملا جنبه اجرایی دارد و این امر جزو وظایف دادستان قرار داده شده  ومدعی العموم این اختیار را دارد که در هر زمان مبادرت به اجرای این ماده قانونی نماید.

به لحاظ کیفری، با توجه به قوانین جاری جمهوری اسلامی، صرف داشتن دو تابعیت به هیچ وجه جرم نیست و کسی را نمی توان به جهت داشتن تابعیت کشور خارجی مجازات ( به معنی اخص حقوق جزا ) نمود. چنانچه داشتن تابعیت خارجی بخواهد جرم تلقی شود بایستیمجلس شورای اسلامی قانون خاصی را در این خصوص تصویب نماید که این امر نیز برخلاف اصول حقوقی داخلی و بین المللی می باشد. لذا در وضعیت فعلی مجازات افراد دو تابعیتی صرفا به جهت داشتن تابعیت خارجی امکان پذیر نمی باشد.

به منظور جمع بندی مطالب مذکور، بنظر میرسد که خبر فوق الذکر که از زبان سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی منتشر شده است، بیشتر به منظور اعمال فشار بر افرادی است که هم اکنون در پستهای مهم دولتی مشغول به کار هستند و در عین حالتابعیت کشورهای دیگر را نیز دارند و این امر با مصالح دولت جمهوری اسلامی سازگاری ندارد. با توجه به تجربیات سابق از جمله خروج رییس بانک ملی ایران از کشور پس از وقوع اختلاس سه هزار میلیارد تومانی و عدم امکان دسترسی به ایشان جهت پاسخگویی، بهجهت خروج از کشور و اینکه ایشان تابعیت کشور کانادا را داشتند، اتخاذ چنین تدابیری خیلی هم دور از ذهن بنظر نمیرسد.

اما توصیه ما به هموطنان عزیز که دارای دو تابعیت می باشند این است که در صورت امکان به منظور عدم مواجهه با شرایط پیش بینی نشده، املاک خود را به فروش رسانده و با اخذ مجوزهای لازم از خزانه داری امریکا و مشاوره با وکیل مالیاتی خود در امریکا اقدام بهانتقال وجوه حاصله نمایند و در صورت عدم تمایل به فروش املاک خود، نگران این امر نباشند که مالکیت انها به کلی سلب خواهد شد بلکه قاعدتا مهلتی برای فروش این املاک به ایشان اعطا می شود و در صورت انقضای مهلت مذکور و فروش ملک توسط دادستان،وجوه ناشی از فروش ان به ایشان پرداخت خواهد شد.

مهرداد راد

وکیل پایه یک دادگستری و عضو کانون وکلای دادگستری مرکز در ایران

مشاور حقوقی رسمی کانون وکلای کالیفرنیا در امور حقوقی ایران

Russell Mehrdad Rad

The State Bar of California, FLC

Attorney at Law, Admission: Iran Central Bar Association

Tel:  +1 (858) 757-1342

.
No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Join Our Newsletter

Join our mailing list to receive the latest news and updates from InMaah. You unsubscribe at any time!

You have Successfully Subscribed!

 

We are social, follow us on your favorite social media platform.

FOLLOW US ON

Category

Borna Eftekari

Borna Eftekari Mortgage loan officer based in San Diego providing residenti…

Law Offices of Bita Hamidi

Law Offices of Bita Hamidi www.hamidilaw.com San Diego: 619.338.9800 Los…

Khadamat Tak - خدمات تاک

Khadamat Tak – خدمات تاک

Khadamat Tak – خدمات تاک Call Us For Your Any Embassy Issues We So…

Alborz Restaurant

Website: http://www.alborzinc.com Contact: (858) 792-2233 Address: 2672 …

darband restaurant

Darband Restaurant

Darband Restaurant Website: http://www.5thavenuegrill.com Contact: (619)…

Deejay Mohsen and Deejay Al

Dj Mohsen Website: http://www.djmohsen.com/ Contact: (858) 558-0808 Deej…